CHỦ ĐỀ 6: SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
BÀI 22: CHUỖI THỨC ĂN
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù
- Trình bày được mối liên hệ giữa các sinh vật trong tự nhiên thông qua chuỗi thức ăn.
- Nêu được ví dụ về chuỗi thức ăn.
- Sử dụng được sơ đồ đơn giản để mô tả sinh vật này là thức ăn của sinh vật khác trong tự nhiên.
- Viết được chuỗi thức ăn với các sinh vật có ở môi trường xung quanh.
2. Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Chú ý học tập, tự giác tìm hiểu thức ăn của các sinh vật xung quanh
để hoàn thành tốt nội dung tiết học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tích cực, sôi nổi và nhiệt tình thảo luận trong các hoạt động
nhóm. Có khả năng trình bày trước lớp mối liên hệ giữa các sinh vật trong tự nhiên thông qua chuỗi
thức

ăn,

sơ

đồ

chuỗi

thức

ăn

của

nhóm.

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Tích cực, sáng tạo trong hoạt động làm sơ đồ chuỗi thức
ăn. Nói được một số ví dụ về chuỗi thức ăn. Quan sát sinh vật qua tranh ảnh và ở môi trường xung
quanh để phát hiện ra sinh vật này là thức ăn của sinh vật khác, từ đó viết được chuỗi thức ăn. Tích
cực tham gia các trò chơi và hoạt động vận dụng.
3. Phẩm chất
- Phẩm chất trách nhiệm: Có trách nhiệm với công việc đã được giao trong quá trình tham gia các
hoạt động nhóm. Hoàn thành tốt sơ đồ chuỗi thức ăn, nghiêm túc thực hiện các nhiệm vụ trong hoạt
động của nhóm và cá nhân.
- Phẩm chất chăm chỉ: Chủ động tìm hiểu các chuỗi thức ăn của con vật trong tự nhiên và hoàn
thành tốt các nhiệm vụ trong quá trình tham gia các hoạt động.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Các thiết bị dùng chung cả lớp: Tranh ảnh về sinh vật trong chuỗi thức ăn.
2. Các thiết bị dùng để HS thực hành theo nhóm, cá nhân: Hình ảnh các loài sinh vật, bảng
con, phiếu học tập, đồ dùng học tập.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC CHỦ YẾU
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Tiết 1: Mối liên hệ thức ăn giữa các sinh vật
A. KHỞI ĐỘNG
* Mục tiêu

- Tạo cảm xúc vui tươi trước khi vào tiết học.
- Khơi gợi những hiểu biết đã có của HS về thức ăn của các sinh vật trong tự nhiên.
* Cách tiến hành
- GV cho HS hát và nhảy bài “Động vật săn đêm”.

- Cả lớp hát và vận động theo bài hát.

- GV đặt câu hỏi:

- Chú ý lắng nghe và trả lời câu hỏi:

+ Bài hát nhắc tới con vật nào?

+ Bài hát nhắc tới con: con cú và con
sâu.

+ Con cú đang làm gì?

+ Con cú đang tìm thức ăn.

+ Vậy sâu là thức ăn của con gì?

+ Sâu là thức ăn của con cú.

- GV nhận xét, tuyên dương.

- Chú ý lắng nghe.

- GV dẫn dắt bài học mới: Như vậy, các sinh vật - Chú ý lắng nghe.
trong tự nhiên có mối quan hệ với nhau bằng quan
hệ thức ăn. Sinh vật này là thức ăn của sinh vật kia
rồi sinh vật nhận thức ăn đó lại là thức ăn của sinh
vật khác. Cứ như vậy tạo thành một chuỗi thức ăn
trong tự nhiên. Để hiểu rõ hơn về chuỗi thức ăn thì
bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu:
Bài 22: Chuỗi thức ăn
- GV viết tựa bài lên bảng và yêu cầu HS nhắc lại.
- Chú ý lắng nghe và nhắc lại.
B. KHÁM PHÁ KIẾN THỨC MỚI
* Mục tiêu:
- Nhận biết được trong tự nhiên sinh vật này là thức ăn của sinh vật khác.
* Cách tiến hành:
Hoạt động 1: Tìm hiểu về mối quan hệ thức ăn
giữa các sinh vật trong tự nhiên.
- Mời 1 HS đọc yêu cầu trong SGK trang 91.

- 1 HS đọc yêu cầu: “Nêu tên các sinh vật
có trong mỗi hình sau. Trong đó, sinh vật
nào là thức ăn của sinh vật nào?”
- HS quan sát, tiến hành thảo luận và trả

- GV yêu cầu học sinh quan sát hình 1, 2, 3, sau đó lời câu hỏi.
thảo luận nhóm đôi để trả lời câu hỏi sau:

+ Trong hình 1, 2, 3 vẽ quang cảnh gì? Và có các
con vật nào?
+ Thức ăn của mỗi con vật trong các hình trên là gì?
- Hết thời gian thảo luận, GV mời đại diện các nhóm
trình bày.

- Đại diện các nhóm trình bày:
+ Hình 1: vẽ một góc vườn. Các sinh
vật: cây cà chua, sâu, chim, con người.
+ Trong đó, lá cà chua là thức ăn của
con sâu, sâu là thức ăn của chim, quả cà
chua là thức ăn của con người.
+ Hình 2: vẽ luống rau bắp cải. Các
sinh vật: rau bắp cải, chuột, rắn.
+ Trong đó: cây bắp cải là thức ăn của
con chuột, con chuột là thức ăn của con
rắn.
+ Hình 3: vẽ một góc hồ. Các sinh vật:
lá sen, ốc, rùa.
+ Trong đó: lá sen là thức ăn của ốc, ốc
là thức ăn của rùa.
- Đại diện các nhóm nhận xét, bổ sung

- Mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung (nếu (nếu có).
có).

- Chú ý lắng nghe.

- GV nhận xét, tuyên dương.

- Chú ý lắng nghe và trả lời: “Trong tự

- GV đặt câu hỏi: “Trong tự nhiên, các sinh vật có nhiên, sinh vật này có thể làm thức ăn của
mối liên hệ như thế nào với nhau?”

sinh vật khác.”
- Chú ý lắng nghe, rút ra kết luận và nhắc

- GV nhận xét và cùng HS rút ra kết luận: “trong tự lại.
nhiên, sinh vật này có thể là thức ăn của sinh vật
khác tạo ra mối liên hệ về thức ăn.”
C. THỰC HÀNH VÀ VẬN DỤNG

* Mục tiêu
- Nêu ví dụ khác về mối liên hệ thức ăn giữa các sinh vật trong tự nhiên.
* Cách tiến hành
Hoạt động 2: Tìm hiểu về mối liên hệ thức ăn giữa
các sinh vật khác trong tự nhiên.
- GV mời 1 HS đọc yêu cầu.

- 1 HS đọc yêu cầu: “Nêu ví dụ khác về
mối liên hệ thức ăn giữa các sinh vật
trong tự nhiên”.

- GV tổ chức cho cả lớp chơi trò chơi “Rung chuông Chú ý lắng nghe.
vàng”.
- GV phổ biến cách chơi:

- Chú ý lắng nghe.

+ GV sẽ nói tên 1 con vật, cả lớp sẽ viết tên thức ăn
của con vật đó vào bảng con.
+ HS nào trả lời đúng nhiều nhất sẽ chiến
thắng.
- Các con vật được nêu ra: con nai, con cò,

- Chú ý lắng nghe.

con sư tử, con cá mập, con bò, con hổ, con cào cào,
con cá rô.
- GV bắt đầu trò chơi.

- HS tham gia trò chơi.

- Kết thúc trò chơi, GV nhận xét và tuyên

- HS lắng nghe.

dương HS.
*Mở rộng: “Em hãy chia sẻ thức ăn của một số con - HS chia sẻ.
vật xung quanh em”
- GV nhận xét chung, tuyên dương HS.

- Chú ý lắng nghe.

Tiết 2: Một số chuỗi thức ăn
A. KHÁM PHÁ KIẾN THỨC MỚI
* Mục tiêu:
- Xác định được mối liên hệ thức ăn giữa các sinh vật trong tự nhiên thông qua chuỗi thức ăn.
- Sử dụng được sơ đồ đơn giản để mô tả sinh tả sinh vật này là thức ăn của sinh vật khác trong tự
nhiên.
* Cách tiến hành:
Hoạt động 3: Sơ đồ hóa mối quan hệ thức ăn giữa
các sinh vật trong tự nhiên.
- GV mời 1 HS đọc yêu cầu trong SGK trang 92.

- 1 HS đọc yêu cầu.

- GV yêu cầu học sinh quan sát hình 4 và trả lời cầu - Chú ý quan sát và trả lời:
hỏi sau:

+ Cây lúa là thức ăn của con gì?
+ Chuột là thức ăn của con gì?

+ Cây lúa là thức ăn của chuột.

+ Lúa, con chuột, con cú có mối liên hệ như thế + Chuột là thức ăn của cú.
nào?

+ Lúa, con chuột, con cú có mối liên hệ

- Mời một số HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có).

thức ăn với nhau.
- Một số HS khác nhận xét, bổ sung (nếu

[

có).

- GV nhận xét, tuyên dương và giải thích thêm cho - Chú ý lắng nghe.
HS: Sơ đồ trong hình 4 mô tả mối liên hệ thức ăn hay
còn gọi là mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài
sinh vật. Lúa là thức ăn của con chuột, con chuột lại
là thức ăn của con cú, đây chính là một chuỗi thức
ăn.
- GV yêu cầu học sinh quan sát hình 5, sau đó thảo
luận nhóm đôi để thực hiện yêu cầu sau: “Trình bày - Chú ý quan sát và thực hiện yêu cầu.
chuỗi thức ăn ở hình 5.”

- Hết thời gian thảo luận, GV mời một nhóm lên
bảng chỉ và hỏi – đáp hình 5.

- Một nhóm lên bảng chỉ và hỏi – đáp

hình 5:
+ Cỏ là thức ăn của thỏ.
+ Thỏ là thức ăn của cáo.
- Mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung (nếu

+ Cáo là thức ăn của đại bàng.

có).

+ Cỏ, thỏ, cáo, đại bàng có mối liên hệ

GV gợi ý cho HS (nếu chưa trả lời đủ):

thức ăn với nhau.

+ Cỏ là thức ăn của con gì?

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung (nếu

+ Thỏ là thức ăn của con gì?

có).

+ Cáo là thức ăn của con gì?
+ Cỏ, thỏ, cáo, đại bàng có mối liên hệ như thế
nào?
- GV nhận xét, tuyên dương.
- GV đặt một số câu hỏi:
+ Theo em, chuỗi thức ăn là gì?
- Chú ý lắng nghe.
- Chú ý lắng nghe và trả lời:
+ Sinh vật là thức ăn của sinh vật khác luôn đứng

+ Chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều

ở phía trước hay phía sau mũi tên?

loài sinh vật và chúng có mối liên hệ về

+ Mỗi sinh vật trong chuỗi thức ăn được gọi là gì?

thức ăn với nhau.

+ Chuỗi thức ăn trong sơ đồ hình 4 và hình 5 có

+ Sinh vật là thức ăn của sinh vật khác

bao nhiêu mắt xích? Gồm những sinh vật nào?

luôn đứng ở phía trước mũi tên.
+ Mỗi sinh vật trong chuỗi thức ăn
được gọi là một mắc xích.

- GV nhận xét, tuyên dương và cùng HS rút ra kết

+ Chuỗi thức ăn trong sơ đồ hình 4 có 3

luận: Mối liên hệ thức ăn giữa các sinh vật hình

mắc xích, gồm có lúa, con chuột, con

thành chuỗi thức ăn. Mỗi sinh vật trong chuỗi thức

cú. Và hình 5 có 4 mắt xích. Gồm có cỏ,

ăn được gọi là một mắc xích.

thỏ, cáo, đại bàng.

*GV lưu ý cho HS: Đối với sơ đồ này, chúng ta được - Chú ý lắng nghe, rút ra kết luận và nhắc
học về chuỗi thức ăn bắt đầu bằng thực vật nhưng lại.
trong thực tế còn có những chuỗi thức ăn bắt đầu
bằng các mùn, vụn hữu cơ. Các chuỗi thức ăn hiện
tại cũng chưa đề cập đến sinh vật phân hủy (nấm, vi
khuẩn).

B. LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
* Mục tiêu:
- Thể hiện (bằng sơ đồ chữ và mũi tên hoặc hình vẽ) được sơ đồ một chuỗi thức ăn cho trước.
- Nêu được ví dụ về chuỗi thức ăn và thể hiện được sơ đồ chuỗi thức ăn đó.
- Viết được chuỗi thức ăn với các sinh vật có ở môi trường xung quanh.
* Cách tiến hành:
Hoạt động 4: Thực hành thể hiện sơ đồ chuỗi thức
ăn
- Mời 1 HS đọc yêu cầu trong SGK trang 91.

- 1 HS đọc yêu cầu: “Nêu tên sinh vật có
ở hình 1 phù hợp với mỗi ô trong sơ đồ
chuỗi thức ăn dưới đây.”

- GV yêu cầu yêu cầu HS quan sát hình 1, thảo luận - Cả lớp quan sát hình và thực hiện.
nhóm đôi để hoàn thành sơ đồ chuỗi thức ăn dưới
đây:

- Kết thúc thời gian thảo luận, GV mời 2 HS lên bảng
viết chuỗi thức ăn.

- Mời các HS còn lại nhận xét.
- GV nhận xét, tuyên dương.
- GV đặt câu hỏi:
+ Sơ đồ chuỗi thức ăn trên thể hiện điều gì?

- 2 HS lên bảng viết chuỗi thức ăn:

- HS nhận xét.
- Chú ý lắng nghe.
- Chú ý lắng nghe và trả lời:
+ Sơ đồ trên thể hiện mối liên hệ thức ăn
giữa cây cà chua, con sâu, con chim trong

+ Chuỗi thức ăn các em vừa vẽ có bao nhiêu mắt
xích? Gồm những sinh vật nào?
- GV nhận xét, tuyên dương và cùng HS rút ra kết
luận: Sơ đồ trên thể hiện mối liên hệ thức ăn giữa
cây cà chua, con sâu, con chim trong tự nhiên. Gồm
có 3 mắt xích: Cây cà chua, sâu, chim.

tự nhiên.
+ Chuỗi thức ăn các em vừa vẽ có 3 mắt
xích. Gồm: Cây cà chua, sâu, chim.
- Chú ý lắng nghe.

*Hoạt động 5: Viết sơ đồ chuỗi thức ăn mô tả mối
liên hệ thức ăn của các sinh vật.
- GV mời 1 HS đọc yêu cầu trong SGK trang 93.
- GV yêu cầu HS quan sát hình 6 trong SGK và nêu - 1 HS đọc yêu cầu.
tên các loài sinh vật có trong hình:

- Chú ý quan sát và trả lời: các loài sinh
vật có trong hình là: con cào cào, con ếch,
con rắn.

- GV chia lớp thành các nhóm 4, phát cho mỗi nhóm
phiếu học tập và hướng dẫn các nhóm thực hiện:
PHIẾU HỌC TẬP

- Nhận phiếu học tập và chú ý lắng nghe.

Nhóm: ……
Yêu cầu: Viết sơ đồ chuỗi thức ăn có
trong hình 6 và giới thiệu sơ đồ đó với
các bạn.

.............................................................
- Yêu cầu HS tiến hành thảo luận để hoàn thành
chuỗi thức ăn.
- GV gợi ý cho HS:

- HS tiến hành thảo luận và hoàn thành

+ Mắt xích thức ăn đầu tiên là sinh vật nào?

phiếu học tập.

+ Con ếch ăn gì?

- Chú ý lắng nghe và trả lời:

+ Con rắn ăn gì?

+ Mắt xích thức ăn đầu tiên là cào cào.

- GV phân khu vực trình bày sơ đồ chuỗi thức ăn cho + Con ếch ăn cào cào.
các nhóm.

+ Con rắn ăn con ếch.

- Kết thúc thời gian thảo luận, GV yêu cầu các nhóm - Chú ý quan sát.
dán bài làm lên bảng và giới thiệu sơ đồ đó.
- Yêu cầu các nhóm còn lại đối chiếu kết quả của - HS thực hiện.
nhóm mình và nhận xét kết quả của các nhóm trên

bảng.

- HS đối chiếu kết quả của nhóm mình và

- GV nhận xét, tuyên dương và cùng HS rút ra chuỗi nhận xét.
thức ăn đúng:
- Chú ý lắng nghe và rút ra kết kuận.

*Mở rộng: “Hãy kể tên chuỗi thức ăn có 3 hoặc 4
mắt xích mà em biết.”
*Mở rộng:
+ Muỗi là thức ăn của con thằn lằn, con
thằn lằn là thức ăn của con mèo.
+ Cà rốt là thức ăn của con thỏ, con thỏ
là thức ăn của con cáo, con cáo là thức
ăn của con sư tử.
+ Cây rau là thức ăn của sâu, con sâu là
- GV nhận xét, tuyên dương HS.

thức ăn của con chim, con chim là thức

Hoạt động 6: Thực hành quan sát và lập chuỗi ăn của con đại bàng.
thức ăn ở môi trường nơi em sống.

- Chú ý lắng nghe.

- Mời 1 HS đọc yêu cầu.
- 1 HS đọc yêu cầu: “Quan sát các sinh
- GV chia lớp thành các nhóm 4 và phát cho HS vật ở môi trường xung quanh, viết chuỗi
phiếu học tập.

thức ăn với các sinh vật đó”.
PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm …

a) Các loại sinh vật quan sát được:
Lá cây hoa hồng........................................
..................................................................
b) Mối liên hệ thức ăn của các loài sinh
vật:
+ VD: Lá cây hoa hồng là thức ăn của
sâu.

- Chú ý lắng nghe và nhận phiếu học tập.

+ ................................................................
c) Chuỗi thức ăn:
1) ………→…….…→…...…→………
2) ………→…….…→…...…→………
- GV yêu cầu HS chuẩn bị vở, bút, phiếu học tập, mũ
để chuẩn bị đi quan sát ngoài sân trường.

- Chú ý lắng nghe và thực hiện.

- GV phổ biến nhiệm vụ trong phiếu học tập
và yêu cầu HS thực hiện: “Quan sát môi trường nơi - Chú ý lắng nghe.
em đang sống có những sinh vật nào để hoàn thành
phiếu học tập.”
- GV tổ chức cho HS đi quan sát ngoài sân trường.

- HS nghiêm túc và tích cực thực hiện
quan sát, ghi chép, phân tích.

- GV tổ chức cho HS chia sẻ sản phẩm phiếu học tập - HS chia sẻ.
với các bạn trong lớp.
- GV cùng HS nhận xét và chỉnh sửa các lỗi chưa - Chú ý lắng nghe và nhận xét.
chính xác trong phần chia sẻ của các nhóm (nếu có).
- GV đặt câu hỏi:
+ Trong tự nhiên có nhiều chuỗi thức ăn, phần lớn - Chú ý lắng nghe và trả lời:
các chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật nào?

+Trong tự nhiên có nhiều chuỗi thức ăn,
phần lớn các chuỗi thức ăn bắt đầu bằng

+ Sinh vật đứng trước và sinh vật đứng sau có liên thực vật.
quan gì với nhau trong mối liên hệ về thức ăn?

+ Sinh vật đứng trước là thức ăn của sinh

- GV nhận xét, tuyên dương và cùng HS rút ra kết vật đứng sau.
luận: Chuỗi thức ăn gồm các sinh vật được sắp xếp - Chú ý lắng nghe, rút ra kết luận và nhắc
theo thứ tự: Sinh vật đứng trước là thức ăn của sinh lại.
vật đứng sau.
* Hoạt động tiếp nối:
- GV yêu cầu HS về nhà quan sát môi trường sống
xung quanh nơi ở và viết hai chuỗi thức ăn có từ 3 - Chú ý lắng nghe và thực hiện.
mắt xích trở lên bắt đầu bằng thực vật.
- Ôn lại bài cũ và chuẩn bị bài cho tiết sau.
- Chú ý lắng nghe và thực hiện.

IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................